Η μορφή του Τόνι Νέγκρι αντιπροσωπεύει μία από τις πιο ριζοσπαστικές και πρωτότυπες εμπειρίες της σύγχρονης πολιτικής σκέψης. Φιλόσοφος και θεωρητικός του κοινωνικού μετασχηματισμού, ο Νέγκρι έθεσε στο κέντρο της προβληματικής του τη συντακτική σχέση ανάμεσα στην παραγωγή και την εξουσία, ανάμεσα στις μορφές της κοινωνικής συνεργασίας και στους μηχανισμούς διοίκησης που επιχειρούν να αιχμαλωτίσουν και να κανονικοποιήσουν τη συντακτική δύναμή της. Στα κείμενά του – από «Η Μορφή Κράτος» (1977) έως «Η Συντακτική Εξουσία» (1992), και μέχρι την «Αυτοκρατορία» (2000, σε συνεργασία με τον Michael Hardt) – σκιαγραφεί μια γενεαλογία των παραγωγικών μετασχηματισμών του καπιταλισμού και των μορφών διακυβέρνησης της ζωής, εκκινώντας από τον Μαρξ αλλά σε διαρκή διάλογο με τον Σπινόζα, τον Φουκώ και τον Ντελέζ.
Ο Νέγκρι ερμηνεύει τον καπιταλισμό ως μια δυναμική διαδικασία υπαγωγής της ίδιας της ζωής μέσα στους μηχανισμούς της αξιοποίησης, όπου παραγωγή και αναπαραγωγή, οικονομία και πολιτική, εργασία και ζωή, καθίστανται διαστάσεις ολοένα και πιο δυσδιάκριτες. Αν στις βιομηχανικές κοινωνίες η εξουσία ασκούνταν κυρίως μέσω της πειθαρχίας των σωμάτων και της οργάνωσης του εργοστασίου, στις μεταφορντιστικές και ψηφιακές κοινωνίες η διοίκηση επεκτείνεται στις γλώσσες, τις γνώσεις, τα συναισθήματα και τις μορφές σχέσης, μετασχηματίζοντας την κοινωνική συνεργασία σε βιοπολιτική παραγωγή. Σε αυτόν τον ορίζοντα, η εργασία δεν είναι πλέον απλώς παραγωγική δύναμη αλλά παραγωγή υποκειμενικότητας, και ο πολιτικός αγώνας μετατοπίζεται στο έδαφος της ζωής, της επιθυμίας και της γνώσης.
Σήμερα, στο πλαίσιο ενός καθεστώτος παγκόσμιου πολέμου, μιας διάχυτης χρηματοπιστωτικοποίησης και μιας αλγοριθμικής διοίκησης που κυβερνά την κοινωνική συνεργασία, η σκέψη του Νέγκρι αποκτά μια νέα κεντρικότητα. Η ανάλυσή του επιτρέπει να διαβαστούν κριτικά οι μετασχηματισμοί της σύγχρονης παραγωγής – γνωσιακής, ψηφιακής, συναισθηματικής και οικολογικής – και να κατανοηθούν οι νέες μορφές εκμετάλλευσης, εξαγωγής και υποκειμενοποίησης που διατρέχουν τον πολλαπλασιασμό των μορφών εκμετάλλευσης και καταπίεσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η θεωρητική και πολιτική εμβέλεια της νεγκριανής σκέψης δεν μπορεί να κατανοηθεί πλήρως χωρίς να αναμετρηθεί με την εισβολή νέων υποκειμενικοτήτων και με τις επιστημολογικές ρήξεις που παρήγαγαν άλλες κριτικές γενεαλογίες, οι οποίες, από τη δεκαετία του 1970 και έπειτα, έθεσαν υπό αμφισβήτηση τις κατηγορίες της πολιτικής νεωτερικότητας.
Οι φεμινιστικές και κουήρ θεωρίες – με την ανάλυση της κοινωνικής αναπαραγωγής, του σώματος και της επιθυμίας ως πεδίων εκμετάλλευσης και αντίστασης – εμπλούτισαν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αμφισβήτησαν τη νεγκριανή προβληματική γύρω από τη συνεργασία και τα κοινά. Οι μετααποικιακές και αποαποικιακές θεωρίες, με τη σειρά τους, ανέδειξαν τα ευρωκεντρικά όρια της νεωτερικότητας και της ίδιας της ιδέας της παραγωγικής υποκειμενικότητας, ανοίγοντας πεδία προβληματισμού για την πολλαπλότητα των κόσμων, για τις μη δυτικές γενεαλογίες της εργασίας και της ζωής. Τέλος, η πολιτική οικολογία και ο στοχασμός γύρω από την Ανθρωπόκαινο επέκτειναν την ανάλυση της βιοπολιτικής παραγωγής στη σχέση ανάμεσα στην ανθρώπινη ζωή και τη φύση, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τον διαχωρισμό ανάμεσα στην παραγωγή και το περιβάλλον, καθώς και την ίδια την ιδέα της ανάπτυξης ως προνομιακού πεπρωμένου του ανθρώπινου είδους.
Το συνέδριο αποσκοπεί, συνεπώς, να διερευνήσει τη σκέψη του Τόνι Νέγκρι ως σημείο συνάντησης και έντασης ανάμεσα σε διαφορετικές γραμμές ριζοσπαστικής κριτικής: μαρξιστική, φεμινιστική, μετααποικιακή, οικολογική, φουκωϊκή. Στόχος είναι να ανοίξει ένας διάλογος ανάμεσα στην πολιτική φιλοσοφία, την κριτική θεωρία της οικονομίας, τις μετααποικιακές και αποαποικιακές σπουδές, την πολιτική οικολογία και τις θεωρίες της υποκειμενικότητας, ώστε να επαναστοχαστούν – από τον Νέγκρι και πέρα από τον Νέγκρι – οι όροι δυνατότητας μιας πολιτικής της απελευθέρωσης αντάξιας της εποχής μας.
Θεματικοί άξονες
1. Βιοπολιτική παραγωγή, κοινωνική αναπαραγωγή και νέες μορφές εκμετάλλευσης
- Από το εργοστάσιο στη μητρόπολη: τα κοινωνικά κυκλώματα της Αξιοποίησης και της εκμετάλλευσης πέρα από τη μισθωτή εργασία.
- Γνωσιακή, ψηφιακή, συναισθηματική και περιβαλλοντική εργασία: μετασχηματισμοί της κοινωνικής συνεργασίας και υπαγωγή της ζωής σε αξία.
- Κοινωνική αναπαραγωγή, φροντίδα και αόρατη εργασία: τομές με τις φεμινιστικές, κουήρ και αντιρατσιστικές θεωρίες.
2. Εξουσία, μηχανισμοί και υποκειμενοποιήσεις
- Η Μορφή Κράτους και η κριτική της κυριαρχίας στην κρίση του κράτους δικαίου.
- Η γενεαλογία της διοίκησης: πειθαρχία, νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση και νεοφασισμοί.
- Ιδιοκτησιακός ατομικισμός και κριτική της ατομικής ιδιοκτησίας.
3. Αυτοκρατορία, πόλεμος και παγκόσμια α-ταξία
- Η Αυτοκρατορία και οι νεο-ιμπεριαλισμοί στην κρίση της παγκόσμιας τάξης.
- Παγκόσμιος πόλεμος και χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο: ο καπιταλισμός στην κρίση του νόμου της αξίας.
- Εξορυκτισμός, νεο-αποικιακή συσσώρευση και παγκόσμιοι αγώνες.
4. Το Κοινό, πολιτική οικολογία και θεσμοί του κοινού
- Το Κοινό ως τρόπος παραγωγής.
- Πολιτική οικολογία, θεσμοί του κοινού και νέα μέτρηση του κοινωνικού πλούτου.
- Οι προοπτικές απελευθέρωσης πέρα από τον καπιταλισμό: αυτονομία και νέοι θεσμοί του κοινού.
5. Κληρονομιά και επικαιρότητα της νεγκριανής σκέψης
- Ο Νέγκρι ως αναγνώστης του Μαρξ, του Σπινόζα, του Φουκώ και του Ντελέζ.
- Η κριτική της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και η συντακτική εξουσία του Πλήθους.
- Νέγκρι πέρα από τον Νέγκρι: σύγχρονος νεο-εργατισμός και νέος διεθνισμός.
Στόχοι του συνεδρίου
Το συνέδριο προτείνει να προσφέρει μια συνολική και διεπιστημονική επανερμηνεία της σκέψης του Τόνι Νέγκρι υπό το φως των σύγχρονων μετασχηματισμών της παραγωγής και της εξουσίας. Πρόκειται να διερευνηθεί πώς οι έννοιες της συντακτικής εξουσίας, του Πλήθους και του Κοινού μπορούν να συνομιλήσουν με τις φεμινιστικές θεωρίες της αναπαραγωγής, με τις μετααποικιακές αναλύσεις της Αυτοκρατορίας και με τις οικολογικές προσεγγίσεις της πλανητικής κρίσης, ώστε να οικοδομηθούν νέες μορφές σκέψης και συλλογικής δράσης. Στόχος είναι να επανενεργοποιηθεί, σε μια παγκόσμια και πλουραλιστική προοπτική, το εγχείρημα μιας φιλοσοφίας της απελευθέρωσης ικανής να σκεφτεί τη ζωή, την εργασία και τον κόσμο ως πεδίο παραγωγής και αντίστασης.
Τρόπος συμμετοχής
Ζητούνται προτάσεις ανακοίνωσης στα ιταλικά, γαλλικά, ισπανικά ή αγγλικά (έως 500 λέξεις), συνοδευόμενες από:
- Σύντομη βιογραφική σημείωση (έως 100 λέξεις).
- Τέσσερις λέξεις-κλειδιά.
Οι προτάσεις να αποσταλούν σε ένα ενιαίο αρχείο Word ή PDF με τίτλο:
«Convegno Negri – Nome Cognome – Titolo della comunicazione»
Στη διεύθυνση e-mail: labcommunalia@gmail.com
Προθεσμία υποβολής: 15/02/2026
Ανακοίνωση αποτελεσμάτων: 15/03/2026
Ημερομηνίες συνεδρίου: 18–19 Ιουνίου 2026
Γλώσσες εργασίας: ιταλικά, γαλλικά, ισπανικά και αγγλικά.
Τόπος: Τμήμα Πολιτικών και Επικοινωνιακών Επιστημών – UNISA (Σαλέρνο)
1 Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στον ιταλικό κινηματικό ιστότοπο Euronomade.info στις 23/01/2026.